نقد و بررسی فیلم ۱۹۶۸| یک فیلم فوتبالی درباره دیدار تاریخی ایران و اسرائیل

رویداد۲۴ | مازیار وکیلی: ۱۹۶۸ یک تریلر سیاسی به کارگردانی امیرمهدی پور وزیری و تهیه کنندگی ایرج محمدی محصول سال ۱۴۰۳ است که در نهمین روز جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. داستان این فیلم در سال ۱۹۶۸ میلادی (۱۳۴۷ شمسی) و در زمان فینال جام ملت‌های آسیا اتفاق می‌اُفتد. داستان فیلم درباره یک گروه سیاسی است که بعد از وقوع حوادثی تصمیم می‌‎گیرند تعدادی از بازیکنان فوتبال تیم ملی اسراییل را در حین برگزاری مسابقه فینال گروگان بگیرند. در این فیلم بازیگرانی همچون امیر نوروزی، لیندا کیانی، امیراحمد قزوینی و پادینا کیانی بازی می‌کنند. این فیلم اولین و تنها فیلم این دوره جشنواره فیلم فجر بود که تلاش کرده بود با تلفیق سیاست و ورزش یک تریلر خوش ساخت بسازد که برای تماشاگران هم جذاب باشد.

نقد فیلم ۱۹۶۸

شاید بزرگ‌ترین مشکلی که پیش پای کارگردانان ایرانی برای ساخت یک تریلر نفس گیر وجود دارد این است که تماشاگر امروز به بهترین نمونه‌های خارجی این فیلم‌ها دسترسی دارد و زمانی که با نمونه ایرانی آن مواجه می‌شود ناگزیر دست به قیاس می‌زند و همین قیاس است که کار را خراب می‌کند.

چون با هر متر و معیاری نمونه خارجی این فیلم‌ها از نمونه ایرانی بهتر هستند. مشکل ۱۹۶۸، اما صرفاً ضعیف‌تر بودن از نمونه‌های خارجی نیست و مشکلات اساسی تری دارد که باعث شده فیلمی که قرار بود نماد و نماینده سینمای سیاسی ایران در این دوره جشنواره فیلم فجر باشد تبدیل به یکی از بدترین فیلم‌های این دوره شود.

مشکلات سینمایی ۱۹۶۸ چیست؟

اولین و مهم‌ترین مشکل ۱۹۶۸ این است که معلوم نیست درباره چیست. کارگردان از طرح موضوع عاجز است و برای فهمیدن خط اصلی قصه تماشاگر را مجبور می‌کند به سرچ گوگل متوسل شود و متوجه نشود که در فیلم چه می‌گذرد و شخصیت‌ها چرا چنین رفتاری از خود بروز می‌دهند. علت اصلی وقوع چنین اتفاقی این است که کارگردان درام را جدی نگرفته و تلاش نکرده که تاریخ را به درستی برای تماشاگر دراماتیزه کند و از دل حوادث تاریخی یک خط داستانی مشخص بیرون بکشد. برای همین است که تماشاگر نه با داستان فیلم همراه می‌شود نه متوجه واقعه تاریخی که فیلم درباره آن است می‌شود. کارگردان فیلمش را با تصاویر مستندی از گفت‌و‌گو با چهره‌های ورزشی آغاز می‌کند. این گفت‌و‌گو‌ها قرار است اهمیت مسابقه ایران و اسراییل در فینال جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ را برای ما مشخص کند. اما مشکل این جا است این گفت‌و‌گو‌ها ربطی به داستان اصلی فیلم پیدا نمی‌کنند، چون آن چهره‌های ورزشی صرفاً درباره اهمیت بازی فینال حرف می‌زنند نه درباره ماجرای اصلی فیلم که گروگان گیری بازیکنان اسراییلی است. این ناتوانی در جور کردن قصه برای این واقعه باعث شده شخصیت‌های فیلم ابتر شوند و انگیزه آن‌ها هیچ گاه برای تماشاگر مکشوف نشود.

مثلاً جنس رابطه مرتضی و صادق هیچ وقت مشخص نمی‌شود و معلوم نیست این دو نفر چرا انقدر با هم رفیق و دوست هستند. حتی انگیزه شخصیت اصلی یعنی مرتضی هم برای انجام این عملیات چریکی مشخص نیست و معلوم نیست او چرا باید به حرف احمقانه خواهر صادق مبنی بر عملی بودن گروگان گیری گوش کند و دست به چنین عملیات انتحاری بزند که پایان آن از همان ابتدا مشخص است. در کل ۱۹۶۸ یک شکست بزرگ برای سازندگان فیلم و کل جشنواره فیلم فجر است.